Um je najplemenitiji alat koji čovjek ima. On nas izdvaja iz instinkta, daje nam sposobnost da pitamo, da sumnjamo, da tragamo. Bez uma nema filozofije, nema psihologije, nema nauke, nema čak ni istinske religioznosti. Um je ono što nas prvi put izvede iz tame.
Ali
problem ne nastaje zato što um postoji, nego zato što ne zna da stane.
U
jednom trenutku, gotovo neprimjetno, um prestaje da bude sredstvo i počinje da
postaje identitet. Čovjek više ne koristi razum, on se brani njime.
Znanje se pretvara u zaklon, analiza u štit, objašnjenje u zamjenu za iskustvo.
Tu
se javlja ona tanka, ali presudna tačka: granica uma.
Ta
granica nije poraz. Nije neuspjeh. Nije kapitulacija inteligencije. To je
trenutak zrelosti.
Do
te tačke um vodi sigurno: on raskrinkava iluzije, razgrađuje dogme, razotkriva
prazna vjerovanja, uči nas da ne prihvatamo autoritet bez pitanja.
Ali
iza te tačke on više ne vodi. On može samo da kruži.
Tu
nastaje ona poznata unutrašnja iscrpljenost: čitamo još jednu knjigu, slušamo
još jedno tumačenje, dodajemo još jednu teoriju, a osjećaj punoće ne dolazi. Ne
zato što je istina daleko, nego zato što je preblizu da bi se mislila.
Um
može objasniti šta je disanje. Ali ne može disati umjesto tebe. Može
objasniti šta je ljubav. Ali ne može voljeti. Može objasniti šta je
tišina. Ali ne može u nju ući.
Zato
granica uma nije zid koji nas zaustavlja, već vrata koja se otvaraju samo ako
prestanemo da guramo.
Tu
počinje paradoks: da bi se prošlo dalje, um mora priznati vlastitu nemoć. A to je za njega najteži čin, jer nije logičan, nego egzistencijalan.
U
tom trenutku ne traži se da se um odbaci. Traži se da se stavi na svoje mjesto.
Da bude ono što jeste: sjajan sluga, ali loš gospodar.
Sve
velike tradicije to znaju. I Jung je to slutio. I Vivekananda je to jasno
rekao. I joga na tome počiva.
Kad
um dođe do svoje granice i kaže: „Dalje ne mogu“ - tada se prvi put
otvara prostor za nešto drugo.
Ne
za suprotno umu. Nego za ono što um nikad nije mogao biti.
Tišinu. Iskustvo. Praksu. Intuiciju.
I
zato to nije kraj puta.
Ovo je mjesto gdje put prvi put postaje stvaran.
